Payday Loans

Zoek een boek



Mijn winkelwagen


De Groene Waterman. Een huis voor boeken, cultuur en ontmoeting

 
PDF Print E-mail
Recensie
Tranzyt Antwerpia - Pascal Verbeken en Herman Selleslags
16 december 2013
door Chris Spatz 

Reis in het spoor van de Red Star Line

Tranzyt Antwerpia van Verbeken en Selleslags

Beste Benjamin Kopp....

Zo luidt de aanhef van de zestien brieven die Pascal Verbeken richt tot de protagonist van dit boek. Samen met fotograaf Herman Selleslags heeft hij in de mate van het mogelijke de reis over gedaan die een joodse jonge man heeft afgelegd van zijn dorp Nowe Miasto nad Pilica (nu gelegen in Polen, eertijds in het Russische Keizerrijk) tot in Antwerpen, waar Kopp inscheepte voor Amerika. Antwerpen was net als Rotterdam, Hamburg en Bremen voor velen het voorportaal van het paradijs. Zijn broer die hem als pionier was voorafgegaan stuurde hem een treinticket naar Antwerpen, een ticket voor de overtocht en geld voor de reiskosten.

De auteur baseert zich op de onuitgegeven memoires die Benjamin als oude man in Amerika heeft geschreven. Daarin staat te lezen dat hij in zijn geboortedorp met Mejr Ber werd aangesproken.

Op de passagierslijst van het Red Star Line stoomschip SS Finland is een Berry Kopp uit Nowe Miasto nad Pilica te traceren die in 1911 aan boord ging. Ook sjoemelen met je leeftijd was voor de landverhuizers vaak van levensbelang. Was je te jong, dan moest je op Ellis Island voor de Board of Special Inquiry verschijnen. Anderzijds kon wie jong genoeg was, ontsnappen aan de dienst verplichting bij het tsaristische leger.

De reis vooraf

Het Red Star Line Museum in Antwerpen focust op de overtocht naar Amerika, maar de reis die eraan vooraf ging om tot in Antwerpen te geraken was voor velen uitputtend, duur, langdurig en in het gunstigste geval avontuurlijk te noemen. In Tranzyt Antwerpia slaagt de auteur er op een bijzonder boeiende wijze in om uit de nagelaten memoires, de ontberingen, de ontmoetingen en de avonturen te filteren die Benjamins pad kruisten. Daarbij wordt de historische, sociale en politieke context weergegeven van de situatie toen en later op de tijdlijn. Aldus komen ook kampen uit de Tweede Wereldoorlog voorbij, plekken waar een distel of een paardenbloem het gewicht van het verleden dragen.

Soms neemt de reis van Verbeken en Selleslags het iets te nadrukkelijk over van Kopps exodus. Ook is het bij wijlen onduidelijk wat uit de memoires komt en wat Verbeken kon traceren via joodse archieven.

Waar in Kopps memoires niets vermeld staat over zijn passage door Duitsland, schakelt de auteur over naar de herinneringen van andere emigranten, zodat de lezer zich toch een voorstelling kan maken van het lot van de landverhuizers. Op dat moment wordt Benjamin Kopp één druppeltje in de machtige stroom van landverhuizers. Tussen 1899 en 1914 verlieten zo'n 2,8 miljoen mensen het tsaristische Rusland (40% waren joods) om naar de Verenigde Staten te emigreren. Het is een verhaal van afscheid nemen, soms voor het leven, van koffers pakken, honger hebben, veel wachten en vaak bedrogen worden. Het is een uitputtende tocht te voet, met paard en kar en eindeloze trajecten in overbevolkte treinen en logeren in onhygiënische toestanden om de gewenste vertrekhaven te bereiken. Maar het is ook een onderweg zijn vol enorme gedrevenheid en vooral veel hoop, hoop op een betere toekomst, ver van de geboortegrond.

Amerika

Benjamin Kopp had eerst talrijke baantjes en studeerde op 31-jarige leeftijd in zijn nieuwe heimat af als arts en werd huisdokter in een armenwijk in Brooklyn. Hij schreef ook herinneringen aan zijn leven in zijn tweede vaderland en aan zijn geliefde vrouw. Hopelijk gaat Verbeken ook daarmee ooit aan de slag.

Kopp stierf kinderloos in New York op 2 januari 1973. Hij werd bijna tachtig. Dankzij zijn memoires herleeft de joodse wereld van het oude Nowe Miasto nad Pilica. Pascal Verbeken haalde ze van onder het stof van de vergetelheid. Herman Selleslags nam onderweg indringende foto's van het hedendaagse Polen. Behalve in het boek zijn de foto's ook te zien in het Red Star Line Museum. 

Tranzyt Antwerpia is uitgegeven door De Bezige Bij Antwerpen
ISBN 978 90 8542 476 5
279 blz. Prijs € 24,95

 
Openingsuren
van maandag t.e.m. zaterdag
van 9u30 tot 18u.
De Groene Waterman
Wolstraat 7 - Antwerpen
Tel. 03/232.93.94
 

algemene verkoopsvoorwaarden

privacy-verklaring