Payday Loans

Zoek een boek



Mijn winkelwagen


De Groene Waterman. Een huis voor boeken, cultuur en ontmoeting

 
Tip van Robrecht
9 juni 2015
rebels rebel

Rebels Rebel. Tomasso Speretta - uitg. MER

De naoorlogse kunst in de VS is gekenmerkt door het ‘ernstige’ abstract expressionisme (denk aan het vrije spel van vorm en kleur bij schilders als Jackson Pollock of Mark Rothko) en de ‘speelse’ Pop Art (zoals Andy Warhol zijn vervreemdende reproducties van de populaire massacultuur). De laatste decennia maakt het artistiek activisme er opgang, met bekende voorbeelden als de Guerrilla Girls, Object Orange, Billboard Liberation Front, @rtmark.org, Labofii, Reverend Billy & The Stop Shopping Choir, Critical Mass, The Yes Men, Guerrilla Gardening...

In het boek Rebels Rebel van curator Tommaso Speretta ontdekken we hoe die terugkeer van sociale bewogenheid in artistieke middens op gang is getrokken door de confrontatie met een concrete maatschappelijke impasse, meer bepaald uit bezorgdheid met aidsslachtoffers. In de VS werd het eerste sterfgeval in juni 1981 vastgesteld, maar het duurde tot september 1985 vooraleer president Ronald Reagan de epidemie publiek vermeldde. Toen stond de teller al op 6.000 doden en het sterftecijfer werd daar in snel tempo een veelvoud van. Zijn regering dacht jaren er vanaf te geraken door aids te beschouwen als een probleem van marginale groepen met een ‘dubieuze moraal’: sekswerkers, homoseksuelen en druggebruikers. Door dat stigmatiserende verzuim kwamen sociale bewustwording en medische mobilisatie veel te laat op gang. Veel mensen stierven door besmette bloedtransfusies.

Speretta bespreekt hoe de aidscrisis de terugkeer van artistiek activisme in New York uitlokte. Verschillende nieuwe kunstenaarscollectieven organiseerden acties om de ernst van de ziekte onder publieke aandacht brengen, en deze dynamiek bezielde op haar beurt allerlei nieuwe artistieke ontwikkelingen. Het collectief Gran Fury bijvoorbeeld, publiceerde een eigen krantenversie van vier pagina’s, The New York Crimes, over hoe het leed van aids in de doofpot verdween. In maart 1989 werd de katern massaal rond krantexemplaren van The New York Times gewikkeld en in de straatkiosken van New York City aangeboden. Wat die krant lang verzweeg, werd door deze guerrilla-communicatie plots voorpaginanieuws.

Het idee inspireerde heel wat kunstenaars om maatschappelijke thema’s als onderwerp te nemen voor artistiek experiment met guerrillatactiek. Daardoor werden maatschappelijke gewoontes en praktijken – zoals het verdelen van een krant via straatventers of kiosken – grondstoffen voor experiment. Om ‘sociale sculpturen’ in de publieke ruimte te maken bijvoorbeeld. De maatschappij zelf als artistiek medium, een idee waarmee de situationisten eind de jaren 1950 al aan de slag gingen, vond een nieuwe adem in wat sindsdien ‘cultural jamming’ heet.

Het kunstactivistische duo The Yes Men is daar wellicht het bekendste voorbeeld van. Het duo ontwikkelde onder andere valse ‘officiële websites’ van bijvoorbeeld de Wereldhandelsorganisatie (WTO) waarop het de hypocrisie van zo’n instelling communiceerde. Ze omschreven dat als acties in ‘identity correcting’. Buiten verwachting om werd het duo per vergissing aangesproken als officiële woordvoerder van die organisaties. Het bood The Yes Men de kans om in de media of op formele congressen en officiële conventies te verschijnen. Ze maakten daar gretig gebruik van om de verwachtingen binnenstebuiten te keren: zo gaven zij namens het chemisch bedrijf Dow Chemicals op BBC World toe dat het veel dodelijke vervuiling veroorzaakte in de Indische regio Bhopal, spijt betuigt en schadevergoedingen belooft. De aandelen van het bedrijf gingen in vrije val.

Ook The Yes Men hackten overigens The New York Times, op 12 november 2008, daags nadat Obama tot president was verkozen. Deze ‘bezetting’ was een inspirerende voorloper van Occupy Wall Street in 2011. Een grap in 80.000 exemplaren, vrij verdeeld in de straten van New York waarin de bezette krant meedeelt welk nieuws ze graag zou willen brengen: het einde van de oorlog in Irak, een maximumloon voor CEO’s, een eerlijke economie enzovoort. Zelden stonden zoveel mensen midden op straat met een glimlach de krant te lezen.

Dit overzicht van activistische kunst in New York van 1979-1989 vertelt een kunstgeschiedenis van sociaal verzet. Het werd een inspiratiebron voor een nieuwe generatie kunstenaars wereldwijd om met kritische interventies de publieke ruimte in te trekken, een hinksprongstap te maken over de kloof tussen kunst en leven heen.

 
Openingsuren
van maandag t.e.m. zaterdag
van 9u30 tot 18u.
De Groene Waterman
Wolstraat 7 - Antwerpen
Tel. 03/232.93.94
 

algemene verkoopsvoorwaarden

privacy-verklaring